Nieuwe geveltekens
Vlak voor het eind van het jaar 2024 kon op het huis Achter St. Pieter 7 een nieuwe gevelsteen ter herdenking van Herman Saftleven (1609-1685) geplaatst worden. De Vereniging Oud-Utrecht en het Utrechts Geveltekenfonds hadden gezamenlijk het plan opgevat een gevelsteen voor deze kunstenaar te maken. Beeldhouwer Toon Rijkens ontwierp en maakte de prachtige steen.
Saftleven legde in de zeventiende eeuw in honderden tekeningen het stadsbeeld van Utrecht vast. Hij is met name bekend vanwege zijn twintig ruïnetekeningen van de Domkerk en de Pieterskerk van 1674-1677. Voorts is hij van belang omdat hij nagenoeg de gehele middeleeuwse ommuring van Utrecht tekende. Tientallen jaren lang woonde en werkte Saftleven in Utrecht in het pand Achter Sint Pieter 7. De bewoners van het pand stemden in met de gevelsteen en namen een deel van de kosten voor hun rekening. Ook het CMU (Centrummanagement Utrecht), het initiatievenfonds van de gemeente Utrecht en de vereniging Oud-Utrecht gaven een bijdrage. Begin 2025 was de feestelijke onthulling.
In het kader van Utrecht 900 jaar nam het UGTF zich voor om een replica van het document van de Utrechtse stadsrechten op de Vismarkt te plaatsen. Het bleek niet mogelijk om dit plan op die locatie te realiseren. Inmiddels is er contact gekomen met de enthousiaste beeldhouwster Laura Kok, die een ontwerp heeft gemaakt. Op een pand van de KF Heinstichting dat beheerd wordt door Stadsherstel is een geschikte plek gevonden. Beide instellingen staan positief tegenover het plan. Laura Kok maakte een mooi ontwerp voor de steen. Door het grote formaat zijn de kosten van deze steen aanzienlijk. Het UGTF beraadt zich over de wijze waarop deze gefinancierd kan worden.
Het UGTF streeft naar een gevelteken ter herinnering aan tot slaafgemaakten in de stad Utrecht. Het is bekend dat op Drift 27 een slaafgemaakte vrouw, genaamd Sitie woonde die door de VOC-beambte Joan Gideon Loten meegenomen was uit de toenmalige kolonie Oost-Indië. In 2025 wordt er in overleg en samenwerking met de UU, de eigenaar van het pand, verder gewerkt aan het plan een gevelteken aan te brengen.
Herplaatsing van gevelstenen
De eigenaar van de Stayokay op de Neude heeft een drietal bronzen beelden, gemaakt door Pieter d’Hont en Arie Teeuwisse ter herinnering aan de Unie van Utrecht, in 2016 van de gevel verwijderd en in de kelder opgeslagen. Ook in 2024 heeft het UGTF zich ingezet voor herplaatsing van deze kunstwerken op een geschikte locatie. Aangezien de beelden destijds aan de burgers van Utrecht geschonken werden en in ontvangst genomen zijn door de burgemeester, vinden wij het van belang dat deze beelden weer in de openbare ruimte geplaatst worden. Een locatie in of op het Academiegebouw op het Domplein zou zeer geschikt zijn, omdat de Unie in de aula van dit gebouw ondertekend werd.
Een geschikte locatie voor de gevelsteen inde Koets Waege, die vroeger aan de Leidse Veer prijkte, is nog niet gevonden. We volgen de bouwplannen voor dat gebied. Wellicht dat in de nieuwbouw een geschikte locatie te vinden is.
Op de Lange Nieuwstraat stond in de achttiende eeuw een ‘Verbeterhuis’. Van het gevelbord van dit pand dat De Vurige Colom heette, is een afbeelding bekend. Het UGTF streeft ernaar om op het gebouw dat tegenwoordig op deze plek staat een kopie van dit bord terug te brengen.
Verdwenen gevelstenen
Zo nu en dan vinden we oude Utrechtse gevelstenen terug, maar helaas zijn er ook stenen verdwenen die nog altijd spoorloos zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor de grote schaakstukken die Schaakwijk sierden en voor de 17e-eeuwse steen van ridder Bloys van Treslong. Wij blijven in de gaten houden of deze stenen ergens opduiken.
Site
In 2024 werkten we verder aan de perfectionering van de nieuwe site die nu ook voor tablet en mobiel geschikt is. Ook is de zoekfunctie uitgebreid en het onderhoud van de site vereenvoudigd. Intussen gaat het werk door aan het afbeelden en beschrijven van geveltekens in Utrecht. De site bevat inmiddels bijna 600 geveltekens.
Publiciteit
Marjet Douze en Jim Terlingen brachten met Twitter, Bluesky, Facebook e.d. de activiteiten van het UGTF onder de aandacht. De nieuwsberichten van UGTF werden o.a. via deze sociale media verspreid.
Samenwerking
We onderhielden contacten met de Utrecht Time Machine, vooral met Rick Companje, de bond Heemschut, vooral met Norman Vervat, de vereniging Oud-Utrecht, vooral met haar voorzitter Dick de Jong en met verschillende vertegenwoordigers van de gemeente Utrecht. En opnieuw werd dankbaar gebruik gemaakt van de goede adviezen van Cees Rampart van de afdeling Erfgoed.
Ook voor de website werd samengewerkt met onder anderen Joost de Waert, John van Erve, Arjan den Boer en Sjoerd de Boer. Zij tipten ons op nieuwe geveltekens, stuurden ons aanvullende informatie en/of leverden foto’s.
De gevelsteen voor Herman Saftleven werd in samenwerking met de bewoners van het betreffende pand gerealiseerd. Bij de onthulling werden ook de buurtbewoners uitgenodigd.
Financiën
De inkomsten van het geveltekenfonds blijven heel beperkt. Dankzij donaties en verkoop van boekjes kunnen de noodzakelijke uitgaven net bekostigd worden maar het gebrek aan eigen inkomsten beperkt onze activiteiten. Het streven is het aantal vrienden van het UGTF uit te breiden.
Bestuur
We konden in 2024 een nieuw bestuurslid verwelkomen: Leo Paul. Het bestuur wordt nu gevormd door: Jan Scheffer (voorzitter), Paul Verhagen (penningmeester), Rietje de Bruijn, Leo Paul en Paul Krijnen (secretaris). Er is in 2024 acht keer vergaderd.